12/10/2019

Giải Nobel Hòabình 2019 về tay Thủ Tướng nước Ethiopia


Abiy Ahmed: Nobel Hoà bình 2019
Chủ tịch uỷ ban Nobel Berit Reiss-Andersen công bố giải thưởng Nobel Hoà bình 2019 được trao cho Abiy Ahmed, Thủ tướng nước Ethiopa vì những nổ lực dấn thân cho Hoà bình và hợp tác quốc tế. Đặc biệt Abiy Ahmed đã hoà giải với nước thù nghịch kiếp Eritrea để chấm dứt cuộc chiến biên giới lâu dài giữa hai quốc gia.


Lên cầm quyền vào tháng 4. 2018  Abiy đã xúc tiến ngay chính sách cải cách kinh tế, trả lại tự do cho hàng ngàn tù nhân chính trị , cho phép quân phiến loạn hồi hương và tống giam nhiều thành phần lãnh đạo Quân đội và tình báo vì nhng  vi phạm nhân quyền. Abiy tuyên bố chính quyền của ông muốn mở ra trang sử mới cho Ethiopia  sau một giai đoạn chìm đắm trong hận thù và khủng bố.

Sau Nigeria, với 100 tirệu dân, Ethiopia sau Nigeria là quốc gia đông dân số nhất của Châu Phi. Trong những năm gần đây, nền kinh tế Ethiopia phát triển nhanh chóng. Dầu vậy Ethiopa vẩn  là nước nghèo. 

Abiy còn có công trung gian giải quyết cuộc xung đột xẩy ra ở nước láng giềng Sudan sau cuộc đảo chính lật đổ Tổngthống  Omar al Bashir giưã Hội đồng quân lực cầm quyền và các nhà hoạt đng dân chủ.

Trước vài ngày  Ủy ban Nobel  công bố trao giải Y khoa cho ba nhà khoa học William Kaelin, Peter Ratcliffe và Gregg Semenza có công khám phá ra cách các tế bào phát hiện điều chỉnh trước các mứ coxy khác nhau.

Nobel vật lý được trao cho ba nhà khoa học đóng góp cho hiểu biết sâu sắc hơn về trụ là  James Peebles, Michel Mayor và Didier Queloz.

Nobel hoá học  về tay John Goodenough, Stanley Whmithamvà Akira Yoshino, ba nhà khoa học đã giúp phát triển pin lithium-ion.  Loại pin này đã làm cho năng lượng trở nên di động hơn, cung cấp năng lượng cho các thiết bị từ điện thoại di động đến xe điện.

Giải thưởng Nobel văn chương Viện Hàn lâm Thụy Điển đã quyết định trao  cho cả năm 2018 và 2019.Olga Tokarczuk, tiểu thuyết gia hàng đầu của Ba Lan nhận giải thưởng năm 2018 và  Peter Handke, nhà văn Áo nhận giải năm nay.

Vào ngày  14.10 sẽ công bố giải thưởng Nobel kinh tế, giải duy nhất không được nhắc trong di chúc của nhà phát minh chất nổ Alfred Nobel.

Tất cà các giải thưởng Nobel, có giá trị khoảng 9 tirệu đồng Krone Thụy điển, tương đương 830.000€ .Lễ trao giải cho bốn giải Vật lý, Hóa học, Y khoa Văn chương được tổ chức tại thủ đô Stockholm (ThụyĐiển) ngày 10/12, ngày từ trần của Alfred Nobel. Riêng giải Nobel Hòa bình tầm quan trọng chính trị được Ủy ban Nobel của Quốc hội Na Uy trao tại thủ đô Oslo cũng o ngày 10/12.

Trong di chúc, Nhà sáng lập giải Nobel nêu nguyện vọng giải thưởng lập ra để trao cho những nhân hay tổ chức góp phần xây dựng tình hữu nghị, huynh đệ giữa các dân tộc cũng như giải thễ hay giảm quân đội ở mọi quốc gia trên thế giới.

Hội đổng giám khảo của Ủy ban Nobel Hoà bình năm nay cho biết đã nhận một danh sách 223 cá nhân và 78 tổ chức được đề cử. Danh tánh những người được đề cử s ẽ được bảo mật 50 năm.

Vào năm ngoái giải thưởng Hoà bình về tay Bác sĩ Denis Mukwege Congo và Nhà hoạt động nhân quyền cô Nadia Murad Irak. Năm nay là lần trao giải thứ 100 trong lịch sử giải Nobel Hoà bình. Giải đầu tiên đưc công bố vào năm 1901 nhưng sau đó ngưng 19 năm không trao giải vì chiến tranh và khủng hoảng.    

Vũ Ngọc Yên

Aucun commentaire:

Enregistrer un commentaire